Loading

Like H2VN trên Facebook
nha thuoc truc tuyen

Tác giả Chủ đề: Kiến thức về ngành Nhuộm  (Đọc 97029 lần)

0 Thành viên và 11 Khách đang xem chủ đề.

Offline dothoa

  • Yêu... Hóa học
  • ***
  • Bài viết: 57
Kiến thức về ngành Nhuộm
« vào lúc: Tháng Sáu 21, 2006, 07:04:24 PM »
Giáo trình cho các bạn quan tâm đến nhuộm
Mình sẽ post dài tập.
7.1. Kỹ thuật nhuộm bằng thuốc nhuộm trực tiếp :
   Thuốc nhuộm trực tiếp hầu hết là muối Na của các axit sunfonic hay axit cacbonxilic hữu cơ của các hợp chất kiểu monoazo, diazo và đa số là polyazo; một số có gốc là các hợp chất ftaloxianin và các hợp chất khác nữa. Tất cả các thuốc nhuộm trực tiếp đều có khả năng nhuộm trực tiếp cho xơ xenlulozơ, xơ protein (tơ tằm) và xơ polyamit mà không cần phải xử lý gì thêm trước khi nhuộm. Hiện nay thuốc nhuộm trực tiếp đang được nhiều nước và nhiều hãng trên thế giới sản xuất với tên gọi thương mại như : direct, durasol, diphenyl, sirius, chlorantin,..
   Tất cả các thuốc nhuộm trực tiếp có đặc điểm chung là trong phân tử của chúng có chứa một hệ thống mối liên kết nối đôi cách ( thường là 8) và một số nhóm trợ màu (-OH, -NH2) , phân tử của chúng có cấu tạo thẳng và phẳng do đó chúng dễ tiấp cận với mặt phẳng của phân tử xenlulozơ, và có ái lực với xenlulozơ. Chẳng hạn như Cengo đỏ là thuốc nhuộm trực tiếp được tổng hợp đầu tiên và cấu tạo đơn giản nhất cũng chứa 8 mối liên kết nối đôi cách và 2 nhóm -SO3Na :

Vì công thức cấu tạo của thuốc nhuộm trực tiếp rất dài và khác nhau, nên được biểu diễn ở dạng tổng quát là R-SO3Na (ở đây R là gốc hữu cơ phức tạp, còn -SO3Na là tượng trưng cho một trong những nhóm tạo cho thuốc nhuộm tính tan). Tất cả thuốc nhuộm trực tiếp đều hoà tan trong nước , khi tan trong nước chúng phân ly thành ion âm mang màu và ion dương không mang màu :

Dung dịch thuốc nhuộm trực tiếp là một hệ thống phức tạp ………………và các hạt liên hợp của các ion và các phân tử có kích thước khác nhau. Tùy theo nồng độ thuốc nhuộm, nhiệt độ và nồng độ chất điện ly mà hệ thống đó có tính chất của dung dịch lý tưởng hoặc dung dịch keo.
   Đa số thuốc nhuốm trực tiếp dễ tạo thành kết tủa với các muối của kim loại kiềm thổ (Ca và Mg) nên khi nhuộm phải dùng nước mềm hoặc thêm dung dịch nhuộm Natri Cacbonat hay hexametaphotphat Natri. Do có đủ các màu (đủ gam màu), giá thành rẻ nên thuốc nhuộm trực tiếp được sử dụng rộng rãi để nhuộm xơ xenlulozơ (bông, vixcozơ), tơ tằm và xơ polyamit.
   Động học của quá trình nhuộm thuốc nhuộm trực tiếp dược mô tả như sau : Khi nhúng vải vào dung dịch thuốc nhuộm trực tiếp , thoạt tiên thuốc nhuộm hấp phụ lên mặt ngoài của vải, sau đó khuyếch tán vào khoảng trống giữa các sợi và các xơ, rồi mới đi sâu vào các mao quản của các xơ. Các hạt thuốc nhuộm trực tiếp kể cả các hạt liên hợp dạng keo với kích thước lớn , có thể thâm nhập được vào khoảng trống giữa các sợi và các xơ, nhưng chúng không thể vào được các mao quản của xơ. Chỉ có các phân tử và các ion thuốc nhuộm do có kích thước nhỏ mới cơ thể thâm nhập vào các mao quản này để đi vào sâu trong lõi xơ. Như vậy trong quá trình nhuộm , nồng dộ các ion và phân tử tự do của thuốc nhuộm trong dung dịch sẽ giảm dần. Nhưng theo mức độ giảm của chúng cân bằng được tạo thành trước đây giữa các hạt có kich thước khác nhau trong dung dịch bị phá vỡ, nên một phần các hạt liên hợp sẽ tự tách ra thành các ion và phân tử riêng biệt để thiết lập cân bằng mới . Hiện tượng này xảy ra liên tục cho đến khi quá trình nhuộm đạt được cân bằng.
   Nếu như không bị giới hạn bởi thời gian thì quá trình chuyển thuốc nhuộm vào xơ cứ tiếp tục cho đến khi đạt được cân bằng giữa lượng thuốc nhuộm càn lại trong dung dịch và lượng thuốc nhuộm đã hấp phụ vào xơ. Thời điểm đạt được cân bằng báo hiệu quá trình nhuộm đã được thực hiện hoàn toàn. Song trong thực tế người ta thường kết thúc quá trình nhuộm trước khi đạt được cân bằng, vì tăng thêm thời gian nữa lượng thuốc nhuộm được hấp phụ vào xơ sẽ tăng rất chậm và không đáng kể.
   Tốc độ nhuộm và lượng thuốc nhuộm trực tiếp hấp phụ vào vải phụ thuộc vào nhiều yếu tố nhưng quan trọng hơn cả là nhiệt độ, nồng độ thuốc nhuộm và chất điện ly trong máng, loại xơ và trạng thái của chúng. Khi tăng nồng đô thuốc nhuộm trong dung dịch thì số lượng tuyệt đối của nó được hấp được xơ hấp phụ sẽ tăng lên, nhưng số lượng tương đối của nó lại giảm đi. Bởi vậy hiệu suất sử dụng thuốc nhuộm của các dung dịch loãng thường cao hơn so với các dung dịch đậm đậc.
   Khi nhuộm bằng thuốc nhuộm trực tiếp thì việc đưa thêm chất điện ly (thường là muối ăn) vào máng nhuộm có tác dụng làm tăng lượng thuốc nhuộm hấp phụ vào xơ, hay tăng hiệu suất sử dụng thuốc nhuộm. Điều này có thể giải thích bởi lẽ trong môi trường nước xenlulôzơ và ion mang màu của thuốc nhuộm (RSO3-) cũng tích điện âm , ion thuốc nhuộm muốn tiếp cận với mặt xơ cần phải thắng được lực đẩy tĩnh điện của xơ . Đưa thêm chất điện ly vào dung dịch nhuộm sẽ làm tăng thêm nồng độ ion Na+ , làm giảm bớt sự phân ly của phân tử thuốc nhuộm và của các nhóm định chức của xenlulozơ, nghĩa là làm giảm bớt điện tích giữa chúng và kết quả là lượng thuốc nhuộm được xơ hấp phụ sẽ tăng lên. Trong thực tế sản xuất, để tránh loang màu , chất điện ly phải đưa vào máng ở dạng dung dịch và thực hiện sau 30 phút kể từ khi bắt đầu nhuộm hoặc đưa làm nhiều lần. Khi sử dụng chất điện ly quá liều lượng cho phép sẽ có tác dụng xấu, làm cho thuốc nhuộm trở nên khó tan và kết tủa.
   Nhiệt độ cũng có ảnh hưởng lớn đến quá trình nhuộm. Khi tăng nhiệt độ thì tốc độ nhuộm sẽ tăng lên vì rằng nhiệt độ cao xơ sẽ trương nở mạnh làm cho thuốc nhuộm dễ khuếch tán vào xơ, mặt khác các phân tử thuốc nhuộm cũng sẽ phân ly triệt để hơn ở dạng đơn phân tử, động năng của chúng tăng lên nên dễ đi sâu vào xơ. Song khi vượt quá giới hạn nhiệt độ tối ưu thì lượng thuốc nhuộm hấp phụ vào xơ sẽ giảm đi tương đối vì khi tăng nhiệt độ thì ái lực của thuốc nhuộm với xơ sẽ giảm đi. Cũng vì thế mà tuỳ thuộc vào mỗi loại thuốc nhuộm và mỗi loại xơ mà người ta chọn nhiệt độ cho thích hợp. Thông thường vải bông được nhuộm bằng thuốc nhuộm trực tiếp ở 85 - 95oC, còn lụa tơ tằm ở 80 - 85oC, vải polyamit ở 85-90oC.
   Những xơ có cấu trúc xốp như xơ vixcozơ, xơ bông đã làm bóng bắt thuốc nhuộm tốt hơn, dễ nhuộm hơn so với xơ bông chưa làm bóng do thuốc nhuộm dễ thấm vào xơ hơn. Chính vì vậy nên việc chuẩn bị tốt vải trước khi nhuộm sẽ giúp cho quá trình nhuộm đạt hiệu quả cao hơn.

Cộng đồng Hóa học H2VN

Kiến thức về ngành Nhuộm
« vào lúc: Tháng Sáu 21, 2006, 07:04:24 PM »

Offline dothoa

  • Yêu... Hóa học
  • ***
  • Bài viết: 57
Re: KỸ THUẬT NHUỘM BẰNG CÁC LỚP THUỐC NHUỘM KHÁC NHAU
« Trả lời #1 vào lúc: Tháng Sáu 21, 2006, 07:10:08 PM »
7.1.1. Nhuộm vải bông bằng thuốc nhuộm trực tiếp :
   Do có đủ gam màu, lại rẻ nên trước đây thuốc nhuộm trực tiếp được sử dụng rộng rãi để nhuộm sợi bông và vải bông. Hiện nay do độ bền màu với giặt rũ và ánh sáng của nó không cao lắm nên phạm vi sử dụng thuốc nhuộm trực tiếp có bị thu hẹp. Khi nhuộm theo phương pháp gián đoạn , tuỳ theo cường độ màu mà người ta lấy lượng thuốc nhuộm và hoá chất trợ nhuộm so với khối lượng vải trong các khoảng sau đây (%):
         Thuốc nhuộm trực tiếp       1 - 4
         Na2CO3             1 - 3
         NaCl                10 - 25
         Chất ngấm             0.5 - 1
   Quá trình nhuộm vải bông thường được thực hiện trên máy nhuộm jigger với modun từ 5 - 8. Vải đã qua nấu, tẩy hoặc mới qua nấu và làm bóng được ngấm bằng nước ở 40 - 60 oC , sau đó đưa dung dịch Na2CO3 và thuốc nhuộm vào máng và nâng dần nhiệt độ của máng nhuộm lên 90 - 95oC. Nhuộm ở nhiệt độ này 45 phút đến 1 giờ. Muối ăn được đưa vào máng làm nhiều lần ở dạng dung dịch. Kết thúc quá trình nhuộm vải được giặt bằng nước. Khi cần thiết thì hãm màu vã sấy khô.
7.1.2. Nhuộm lụa vixcozơ bằng thuốc nhuộm trực tiếp :
   Do xơ vixcozơ có cấu trúc xốp, nên các mặt hàng lụa vixcozơ được nhuộm nhiều bằng thuốc nhuộm trực tiếp. Điều cần quan tâm là xơ vixcozơ có cấu trúc không đồng nhất, nên trong nước nó trương nở không đều, lại hấp phụ thuốc nhuộm nhanh nên rất dễ bị những vết loang chạy dọc tấm. Để ngăn ngừa hiện tượng đó, trước khi nhuộm lụa cần được xử lý trong dung dịch chứa 0.2 g/l Na2CO3, 1 -2 g/l chất ngấm ở 70 - 80oC trong 10 phút để làm đều cấu trúc của xơ.
   Thành phần của máng nhuộm trong trường hợp này cũng tương tự như khi nhuộm vải bông, nhưng do xơ vixcozơ bắt màu tốt hơn nên có thể giảm khoảng 15% thuốc nhuộm. Đối với những màu nhạt khi nhuộm không cần thêm chất điện ly còn khi nhuộm những màu đậm chỉ cần lấy 5% so với vải là đủ. Quá trình nhuộm thường được tiến hành trong thùng nhuộm Ưinch ở 80 - 85oC.
   Sau khi lọc cẩn thận, dung dịch thuốc nhuộm được đưa vào máng ở 60oC. Nâng dần nhiệt độ của máng lên 85oC trong vòng 20 phút và nhuộm ở nhiệt độ này 30 phút nữa. Muối ăn được hòa thành dung dịch và đưa vào máng nhuộm làm 2-3 lần trong vòng 10 phút. Kết thúc quá trình nhuộm dung dịch được thải bỏ, lụa được giặt bằng nước nóng và nước lạnh ngay trong máng sau đó vắt khô bằng máy vắt ly tâm, gờ và sấy khô.
7.1.3. Nhuộm lụa tơ tằm bằng thuốc nhuộm trực tiếp :
   Thuốc nhuộm trực tiếp cũng được dùng nhiều để nhuộm tơ tằm vì nó cho màu bền hơn nhiều so với màu nhuộm bằng thuốc nhuộm axit.
   Khác với khi nhuộm vải bông và lụa vixcozơ, trong thành phần của máng nhuộm khi nhuộm lụa tơ tằm không có Natricacbonat. Đối với các màu nhạt, ngoài thuốc nhuộm người ta còn đưa vào dung dịch nhuộm 2-3% (so với khối lượng tơ) xà phòng olêin để đảm bảo cho màu được đều; còn khi nhuộm các màu trung bình và màu đậm thì phải tiến hành trong môi trường trung tính và có mặt chất điện ly (NaCl). Quá trình nhuộm bắt đầu ở 40oC, nâng dần nhiệt độ lên 80 - 85oC trong vòng 20 phút và nhuộm ở nhiệt độ này 1 giờ. Sau khi nhuộm lụa được giặt bằng nước ấm ở 40oC trong 15 phút, và xử lý 15 phút nữa trong dung dịch axit axêtic 5g/l.
   Đối với những thuốc nhuộm khó bị hấp phụ trong môi trường trung tính cần phải nhuộm trong dung dịch chứa 2- 5% axit axetic (CH3COOH) hoặc axit focmic (HCOOH) và 10-20% Na2SO4. Bắt đầu nhuộm ở 40oC, sau tăng lên 90oC và nhuộm ở nhiệt độ này 45 - 60 phút thì kết thúc và giặt.
   Khi nhuộm trong môi trường axit thì tơ tằm sẽ bị ion hoá, và thuốc nhuộm trực tiếp sẽ liên kết với tơ không phải chỉ bằng lực liên kết phân tử Van-dec-van và liên kết hydro, mà còn bằng cả liên kết muối nữa. Quá trình này có thể trình bày như sau :
Trong môi trương axit, Fibrôin tơ bị ion hoá :

Thuốc nhuộm trực tiếp bị phân ly :

Thực hiện liên kết giữa thuốc nhuộm và xơ :


Offline dothoa

  • Yêu... Hóa học
  • ***
  • Bài viết: 57
Re: KỸ THUẬT NHUỘM BẰNG CÁC LỚP THUỐC NHUỘM KHÁC NHAU
« Trả lời #2 vào lúc: Tháng Sáu 21, 2006, 08:04:49 PM »
7.1.4 Nâng cao độ bền màu của thuốc nhuộm trực tiếp :
   Như đã trình bày ở trên, độ bền màu của thuốc nhuộm trực tiếp với giặt rũ và ánh sáng không cao lắm, nhưng vì chúng có đủ gam màu, giá thành lại rẻ nên người ta vẫn sử dụng chúng và tìm cách nâng cao độ bền màu của chúng trên vải. Có 4 phương pháp nâng cao độ bền màu (hãm màu, cầm màu) cho vải nhuộm bằng thuốc nhuộm trực tiếp, nhưng không có phương pháp nào được coi là vạn năng và không có nhược điểm cả. Những phương pháp đó là :
a)   Sau khi nhuộm, tiến hành điazo hoá thuốc nhuộm trực tiếp ngay trên vải, sau đó cho kết hợp với naftol làm cho thuốc nhuộm có phân tử lớn hơn trước, và do đó lực liên kết với xơ tăng lên, màu sẽ bền hơn. Hạn chế của phương pháp này ở chỗ chỉ dùng được cho những thuốc nhuộm nào mà trong phân tử của chúng còn nhóm amin tự do ( -NH2) ở vị trí para, so với nhóm mang màu.
b)   Sau khi nhuộm bằng thuốc nhuộm trực tiếp, vải được xử lý bằng dung dịch para - nitro - anilin đã điazo hoá. Khi này sẽ xảy ra phản ứng kết hợp azo trên vải làm cho phân tử thuốc nhuộm lớn hơn và cũng dẫn đến tăng độ bền màu . Mặt hạn chế của biện pháp này là chỉ dùng cho những thuốc nhuộm trực tiếp nào có nguyên tử hiđro tự do ở vị trí para so với nhóm mang màu.
c)   Cầm màu bằng cách xử lý vải đã nhuộm với dung dịch của một số muối kim loại nặng. Trên cơ sở một số thuốc nhuộm trực tiếp do có chứa trong phân tử các nhóm định chức ở các vị trí thích hợp, khi gặp các ion kim loại nặng chúng sẽ tạo thành các phức khó tan, và nhờ đó mà dộ bền gia công ướt của thuốc nhuộm sẽ tăng lên. Những vị trí tương ứng đó là :

Thí dụ khi ion crôm kết hợp với thuốc nhuộm trực tiếp có chứa gốc axit xalixilic, thì phức chất tạo thành như sau :

Những muối kim loại nặng được dùng vào mục đích này là : đồng sunfat (CuSO4), Kalibicromat (K2Cr2O7), Crôm - axêtat [Cr(CH3COO)3] . Khi dùng muối đồng thì ngoài việc nâng cao đô bền màu với gia công ướt, độ bền màu với ánh sáng được nâng lên từ 1 đến 2 cấp ; còn các muối của crôm thì chỉ có tac dụng nâng cao độ bền màu với gia công ướt. Nhược điểm của phương pháp này là màu của thuốc nhuộm sẽ bị biến đổi và kém tươi do sự tạo thành các phức.
d)   Cầm màu bằng nhựa cao phân tử :
Trong công nghiệp dệt hiện nay người ta đang sử dụng nhiều chất cầm màu là các nhựa cao phân tử với các tên gọi khác nhau như : Sintefix, Sinte fixs (do Tiệp Khắc sản xuất), ĐCU và ĐCM (do Liên Xô sản xuất), Tinofic fix.E.W. Tinofix W.S (Ciba - Geigy) .v..v. Những chất này có ưu điểm là có khả năng nâng cao độ bền màu với gia công ướt cho mọi thuốc nhuộm trực tiếp không phụ thuộc vào cấu tạo của chúng. Riêng Sintefix S, ĐCM và Tinofix WS còn có tác dụng nâng cao độ bền màu với ánh sáng nữa. Công thức hoá học của các chế phấm này thường không được công bố. Riêng ĐCU và ĐCM do Liên Xô chế tạo được biết có công thức như sau :
10   Dạng tổng quát của chế phẩm ĐCU :

11   Dạng tổng quát của chế phẩm ĐCM như sau :

   Những hợp chất này khó tan trong nước lạnh, những dễ tan trong dung dịch axit axêtic 2-3%. Để cầm màu, vải sau khi nhuộm được xử lý bằng dung dịch có thành phần như sau :
      ĐCU hay ĐCM          12 - 30  g/l
      Axit axêtic 30%         5 - 10    ---
      Nhiệt độ xử lý          70 - 80 oC
      Thời gian xử lý          15 - 20 phút
   Độ bền màu của thuốc nhuộm được nâng lên trong trường hợp này là do sự tạo thành các phức khó tan giữa cation của chất cầm màu và anion thuốc nhuộm. Nhược điểm của phương pháp này là màu cũng bị  giảm độ tươi.

Offline dothoa

  • Yêu... Hóa học
  • ***
  • Bài viết: 57
Re: KỸ THUẬT NHUỘM BẰNG CÁC LỚP THUỐC NHUỘM KHÁC NHAU
« Trả lời #3 vào lúc: Tháng Sáu 22, 2006, 08:21:20 PM »
tiếp tục post, mệt quá
7.2. Nhuộm bằng thuốc nhuộm axit :
   Thuốc nhuộm axit là lớp thuốc nhuộm có đủ màu, màu của chúng tươi và ánh hơn nhiều so với màu của các lớp thuốc nhuộm khác; chúng được dùng để nhuộm len tơ tằm và xơ polyamit là những xơ mà trong phân tử của chúng có chứa nhóm amin (-NH2) tự do. Độ bền màu với gia công ướt và ánh sáng của đa số thuốc nhuộm chiếm vị trí trung bình.
   Cũng giống như thuốc nhuộm trực tiếp, thuốc nhuộm axit là các muối sunfonat Natri của các hợp chất hữu cơ khác nhau. Chúng chỉ khác thuốc nhuộm trực tiếp ở chỗ có phân tử nhỏ và không có cấu tạo phẳng , nên cũng vì thế mà thuốc nhuộm axit không đủ lực liên kết với xơ xenlulozơ, và không dùng để nhuộm vải xenlulozơ được . Thí dụ, thuốc nhuộm axit đơn giản nhất như thuốc nhuộm axit màu đỏ bôc-đô có công thức như sau :

Công thức tổng quát của thuốc nhuộm axit cũng có dạng tổng quát R-SO3Na, và được xem như muối của axit hữu cơ mạnh và một bazơ mạnh, nên khi hoà tan trong nước chúng có phản ứng trung tính và phân ly triệt để thành các anion mang màu (RSO3-) và cation không mang màu. Vì ít có khả năng liên hợp nên trong dung dịch, thuốc nhuộm axit phân ly triệt để nhất là ở nhiệt độ cao.
   Khi nhúng xơ (len, tơ tằm ) vào dung dịch thuốc nhuộm axit, thuốc nhuộm đi vào xơ cũng theo quy luật chung của quá trình nhuộm. Song lượng thuốc nhuộm được xơ hấp phụ phụ thuộc vào mỗi loại xơ, và vào môi trường nhuộm. Trong môi trường axit thuốc nhuộm được hấp phụ nhiều nhất, còn trong môi trường trung hoà và môi trường kiềm chúng được hấp phụ ít nhất. Điều này do trong môi trường axit xơ tích điện dương nên dễ tác dụng với các anion mang màu của thuốc nhuộm còn trong môi trường kiềm và trung tính thì sự tích điên âm hoặc chưa tích điện nên thuốc nhuộm khó liên kết với xơ , không những thế mà trong trong môi trường kiềm xơ protein còn bị phá huỷ. Màu của thuốc nhuộm axit được giữ trên xơ là do chúng tạo thành liên kết muối (liên kết hoá học với xơ). Phản ứng xảy ra khi nhuộm len như sau :
12   Ở giai đoạn đầu trong môi trường axit (ví dụ HCl) nhóm amin của xơ sẽ liên kết với axit thành muối, sau đó phân ly, làm cho xơ trở nên tích điện dương :


13   Ở giai đoạn sau , anion thuốc nhuộm sẽ tương tác với các tâm tích điện dương của xơ :


chính vì thế mà khi nhuộm len và tơ tằm, xơ polyamit cần phải tiến hành trong môi trường axit.
   Nhìn chung tốc độ nhuộm của thuốc nhuộm axit cũng phụ thuộc vào tốc độ khuếch tán của các ion và các phân tử thuốc nhuộm từ mặt xơ vào lõi của nó. Tốc độ khuếch tán đó cũng phụ thuộc vào kích thước các phân tử thuốc nhuộm, đặc tính của xơ, nồng độ thuốc nhuộm và nhiệt độ ..vv. Riêng đối với thuốc nhuộm axit, tốc độ nhuộm còn phụ thuộc nhiều vào độ pH của máng nhuộm hay mức độ tích điện dương của xơ.
   Dung dịch nhuộm thường được axit hoá bởi các axit khác nhau như : H2SO4, CH3COOH hoặc các muối amoni của các axit yếu như : CH3COONH4, vv .. tuỳ theo tính chất của mỗi thuốc nhuộm.
   Khác với trường hợp nhuộm bằng thuốc nhuộm trực tiếp khi nhuộm bằng thuốc nhuộm axit, chất điện ly được đưa vào dung dịch nhuộm để làm chậm tốc độ nhuộm, làm cho anion thuốc nhuộm liên kết với các tâm tích điện dương của xơ chậm lại, nên có tác dụng làm đều màu. Vì len có lớp vảy bao bọc bên ngoài, dưới 50oC lớp vảy này chưa trương nở thuốc nhuộm chưa đi vào xơ được, nên đối với len chỉ trên 50oC quá trình nhuộm mới được thực hiện. Việc điều chỉnh nhiệt độ của dung dịch nhuộm, theo yêu cầu riêng với từng màu cũng là biện pháp quan trọng để nhận được độ đều màu cao.
   Tuỳ theo ái lực của thuốc nhuộm axit đối với xơ mà chúng được chia làm 3 nhóm : dễ đều màu, đều màu trung bình và khó đều màu.
   Những thuốc nhuộm axit dễ đều màu có ái lực nhỏ với xơ nên dễ dàng phân bố đều trên xơ. Khi nhuộm để axit hóa dung dịch nhuộm có thể dùng các axit mạnh như : H2SO4, HCl và CH3COOH mà không sợ bị loang màu. Song nhược điểm của loại thuốc nhuộm này là có độ bền màu thấp với nhiều chỉ tiêu hoá lý và cơ lý.
   Những thuốc nhuộm axit khó đều màu do có ái lực lớn với xơ nên bắt màu vào xơ rất nhanh nên khó đạt được độ đều màu cao . Vì vậy dung dịch nhuộm thường được axit hoá bằng các axit yếu như CH3COOH hoặc dùng muối amoni của nó (CH3COONH4). Khi nhuộm muối này sẽ bị thuỷ phân, thoát ra NH3, còn axit axetic được giải phóng ra sẽ axit hoá môi trường một cách từ từ, và làm cho xơ được ion hoá từ từ, kết quả là xơ được nhuộm đều hơn.
   Để làm chậm tốc độ nhuộm trong trường hợp này người ta còn dùng biện pháp đưa chất điện ly vào máng nhuộm và điều chỉnh chặt chẽ chế độ tăng nhiệt độ nhuộm, cũng như sử dụng các chất trợ có tác dụng làm đều màu. Tuy khó nhuộm, nhưng loại thuốc nhuộm này có độ bền màu cao hơn với gia công ướt, với ma sát và ánh sáng.
   Những thuốc nhuộm có độ bền màu trung bình chiếm vị trí trung gian trong 2 nhóm trên. Để axit hóa dung dịch nhuộm, trong trường hợp này có thể dùng các axit yếu như : CH3COOH, HCOOH.
   Khi nhuộm len thì thành phần dung dịch nhuộm có thể lấy theo phần trăm (%) so với khối lượng vật liệu như sau :
Tên hoá chất   Loại thuốc nhuộm axit   
   Dễ đều màu   Đều màu trung bình   Khó đều màu   
Thuốc nhuộm   1 - 5   1 - 5   1 - 5   
Na2SO4   5 - 10   10 - 15   10   
CH3COOH   1 - 3   2 - 4   -   
CH3COONH4   -   -   3 - 5   
HCOOH   -   1 - 2   -   
H2SO4   1 - 4   -   -   
   Đ9ể nhuộm tơ tằm bằng thuốc nhuộm axit người ta dùng loại khó đều màu, nhuộm trong môi trường trung tính chứa 1 - 15% Natriaxetat (Na2SO4) so với lụa. Quá trình nhuộm bắt đầu ở 40oC, sau đó nâng dần đến sôi và nhuộm ở nhiệt độ sôi 1 giờ thì thêm axit axetic vào, nhuộm tiếp 15 phút nữa thì kết thúc và giặt.
   Thuốc nhuộm axit cũng được dùng nhiều để nhuộm xơ polyamit, nhưng vì số nhóm amin tự do ở đầu mạch của xơ này ít hơn nhiều so với ở xơ len nên khó nhuộm được những màu trung bình và màu đậm. Mặt khác do thành phần và cấu trúc của xơ polyamit kém đồng nhất, nên mặc dù màu nhận được tương đối bền với gia công ướt, nhưng khó đạt được độ đều màu cao. Thành phần của dung dịch nhuộm vải polyamit có thể như sau :
   Thuốc nhuộm axit          1 - 5 % so với vải
   CH3COOH 30%         1 - 1.5 %  ----
   Chất đều màu          0.2 - 0.5 %  ----
   Quá trình nhuộm bắt đầu từ 30oC trong vòng 15 phút nâng dần nhiệt độ đến sôi và nhuộm ở nhiệt độ này 45 phút nữa thi kết thúc. Lượng axit hay muối của axit thêm vào máng nhuộm cần thay đổi cho thích hợp đối với mỗi thuốc nhuộm axit và mỗi màu cụ thể.
   Không phải tất cả mọi thuốc nhuộm axit đều dùng để nhuộm xơ polyamit được, mà người ta phải chọn những màu nào thích hợp. Với mục đích này các hãng sản xuất thuốc nhuộm thế giới đã sản xuất một số loại thuốc nhuộm axit chuyên dùng để nhuộm vải polyamit với các tên gọi khác nhau như: Arvilon (Ciba), Dimasidon (Francolor), Eridlin (Geigy), Nylocan (Sandoz)..v..v.

Offline dothoa

  • Yêu... Hóa học
  • ***
  • Bài viết: 57
Re: KỸ THUẬT NHUỘM BẰNG CÁC LỚP THUỐC NHUỘM KHÁC NHAU
« Trả lời #4 vào lúc: Tháng Sáu 28, 2006, 09:11:48 AM »
(post tiếp)
7.2.1. Nhuộm bằng thuốc nhuộm axit crôm :
Trong nhóm thuốc nhuộm axit, có một số màu gọi là thuốc nhuộm axit crom (acid chrome dyes) hay thuốc nhuộm axit cầm màu, vì rằng màu của những thuốc nhuộm này sau khi xử lý với muối kim loại nặng, đặc biệt là muối crom thì độ bền của nó sẽ được nâng lên nhiều do tạo thành các phức chất bền vững giữa thuốc nhuộm, crom và xơ (len).
Để có thế tạo thành phức với muối kim loại nặng thì phân tử thuốc nhuộm axit cầm màu phải chứa 2 nhóm (-OH) hoặc 1 nhóm –OH và 1 nhóm –NH2, hoặc 1 nhóm –COOH ở vị trí orto so với nhóm mang màu như sau :




Thí dụ : Thuốc nhuộm axit crom màu xanh có công thức như sau :

Trong dung dịch, thuốc nhuộm axit crom cũng phân ly thành 2 ion : anion mang màu và cation không mang màu. Quá trình nhuộm thuốc nhuộm axit crom cũng tương tự như khi nhuộm bằng thuốc nhuộm axit thường, chỉ khác là có thêm thao tác xử lý với dung dịch muối crom. Màu của những thuốc nhuộm này chỉ sau khi xử lý với dung dịch muối crom (còn gọi là quá trình crom hoá) mới thành màu thực của thuốc nhuộm, và mới đạt được độ bền màu cao.
Độ bền màu của thuốc nhuộm axit crom cao hơn độ bền màu của các thuốc nhuộm axit thường vì khi liên kết với xơ (len, tơ tằm) ngoài liên kết muối, lực liên kết Vandecvan và hidro, còn có liên kết phối trí với xơ thông qua nguyên tử crom. Sau khi nhuộm và xử lý với dung dịch muối crom, sẽ xuất hiện liên kết tay ba giữa xơ, thuốc nhuộm và len, những mối liên kết này được minh họa như sau :

Để crom hóa người ta thường dùng kali bicromat (K2Cr2O7) hoặc hỗn hợp của KCrO4 và (NH4)2SO4. Thuốc nhuộm axit crom chủ yếu được dùng để nhuộm len, và được thực hiện bằng các phương pháp sau :
-   Vừa nhuộm vừa crôm hoá:
Khi nhuộm theo phương pháp này vải được gia công bằng dung dịch chứa đồng thời thuốc nhuộm và muối crom như sau :
   Thuốc nhuộm       1 – 5 % so với xơ len
   K2Cr2O7         0.5 – 2.5 %  ----
   CH3COOH 30%      2 – 5 %   ----
   Na2SO4         10%  ------
Quá trình nhuộm thường bắt đầu ở 30oC, sau đó tăng dần nhiệt độ đến sôi, trong 35 – 45 phút và nhuộm ở nhiệt độ này 45 – 60 phút. Khi quá trình nhuộm đã kết thúc, nhiệt độ của máng nhuộm được hạ dần và giặt. Ưu điểm của phương pháp này là đơn giản, nhưng nhược điểm là hiệu suất sử dụng thuốc nhuộm không cao, vì có một phần thuốc nhuộm tạo thành phức chất với crom ngoài dung dịch , không vào được xơ.
-   Nhuộm theo phương pháp crom hoá :
Khi nhuộm theo phương pháp này thoạt tiên vải được gia công bằng dung dịch chứa : thuốc nhuộm, Natri sunfat, và axit axetic. Hàm lượng của chúng có thể lấy tương tự như ở phương pháp nhuộm và crom hoá đồng thời. Quá trình nhuộm bắt đầu từ 30oC, trong vòng 30 – 45 phút nâng dần nhiệt độ của dung dịch đến sôi và tiếp tục nhuộm ở nhiệt độ này 40 – 60 phút nữa. Sau khi thuốc nhuộm đã hấp phụ vào xơ hoàn toàn, mới thêm K2Cr2O7 vào dung dịch và gia công ở nhiệt độ sôi trong vòng 30 phút nữa, thì kết thúc và giặt. Nếu như khi nhuộm, thấy lượng axit trong máng nhuộm không đủ, thì phải bổ sung thêm axit axetic hay axit focmic vào máng để đảm bảo cho muối crom phân hủy dễ dàng.
   Ưu điểm của phương pháp này là sau khi nhuộm nếu màu của vải không đều thì có thể sữa chữa, sau đó mới crom hoá, vì sau khi đã cầm màu thì rất khó sửa chữa.
-   Crom hoá trước, nhuộm sau :
Cũng có thể gia công len với dung dịch muối crom trước, sau đó mới nhuộm, nhưng phương pháp này ít được dùng, vì quá trình công nghệ dài, và nếu crom phân bố không đều trên xơ thì rất khó chữa.


Offline Yugi

  • Nhớ... Hóa học
  • **
  • Bài viết: 44
Hồi âm: KỸ THUẬT NHUỘM BẰNG CÁC LỚP THUỐC NHUỘM KHÁC NHAU
« Trả lời #5 vào lúc: Tháng Tám 15, 2006, 03:29:52 PM »
Thank bạn cung cấp thông tin,
nhân đây cũng xin hỏi là:
Cái này chắc là ai mac quần Khaki đều gặp

Quần Khaki không biết dính cái gì mà biến màu và có nhũng đóm màu :

if Quần màu xanh--đốm màu trắng or vàng
if Quần màu nâu-- đốm  màu vàng

ACE nào biết cái này chỉ cái, cách khắc phục là gì nếu quần bị biến màu không mong muốn. Mình biết là do nhuộm biến màu khi gap phải 1 chất nào đó mà không biết sau để khắc phục .
Vợ một cô, bồ một đống

Offline yellow frog

  • không có gì là không thể
  • Yêu... Hóa học
  • ***
  • Bài viết: 56
    • Email
Re: KỸ THUẬT NHUỘM BẰNG CÁC LỚP THUỐC NHUỘM KHÁC NHAU
« Trả lời #6 vào lúc: Tháng Sáu 08, 2007, 02:49:31 PM »
Mình xin góp chút hiểu biết của mình về 1 vài loại thuốc nhuộm thiên nhiên.
     Từ thời xa xưa, các dân tộc Việt Nam đã dùng phẩm nhuộm thiên nhiên trong đời sống. Hồi đầu thế kỷ 20, một số vùng Bắc Bộ đã dùng nước chiết từ củ nâu để nhuộm màu nâu tươi, khi nhúng vào bùn ao màu nâu chuyển thành màu đen bền và đẹp (đây cũng là một dạng phức của phẩm nhuộm với ion kim loại nặng có trong bùn).
Còn một số đồng bào thiểu số thì dùng là chàm để nhuộm màu xanh.
« Sửa lần cuối: Tháng Sáu 11, 2007, 07:55:22 AM gửi bởi yellow frog »

Offline Nhut

  • Thích... Hóa học
  • Bài viết: 3
    • Email
SOS!!!!
« Trả lời #7 vào lúc: Tháng Bảy 07, 2007, 10:33:50 AM »
Hi,
Cam on ban nhieu ve bai viet ve Ki thuat nhuom, vi dung luc minh dang tim tai lieu ve van de nay, bai viet cua ban doi voi minh nhu "dat han gap mua rao"! No giup ich cho minh rat nhieu.
Ah, ban lam on giup minh them van de nay nua! Do la mot so kien thuc ve viec:su dung enzyme trong viec lam mem soi vai(hay con goi la ru ho tren vai truoc khi nhuom hay lam mem). Minh dang can gap lam, mong ban giup!

Offline Nhut

  • Thích... Hóa học
  • Bài viết: 3
    • Email
Re: KỸ THUẬT NHUỘM BẰNG CÁC LỚP THUỐC NHUỘM KHÁC NHAU
« Trả lời #8 vào lúc: Tháng Bảy 12, 2007, 09:41:41 AM »
HIC HIC....
Sao khong ai giai dap thac mac gium minh het vay ta????

Offline napoleon9

  • Nghĩ... Hóa học
  • *
  • Bài viết: 13
Re: KỸ THUẬT NHUỘM BẰNG CÁC LỚP THUỐC NHUỘM KHÁC NHAU
« Trả lời #9 vào lúc: Tháng Chín 10, 2007, 09:04:48 AM »
hello
mình cần quy trình chi tiết về thuốc nhuộm tóc?
bạn nòa có cho mình xin  ::)
thank ;D

Offline xaem1ngay

  • Nghĩ... Hóa học
  • *
  • Bài viết: 10
Re: KỸ THUẬT NHUỘM BẰNG CÁC LỚP THUỐC NHUỘM KHÁC NHAU
« Trả lời #10 vào lúc: Tháng Mười 12, 2007, 01:03:06 AM »
=========== ai cần tài liệu về SP chăm sóc tóc PM cho mình xaem1ngay@yahoo.com.vn - Y!M xaem1ngay ======= share cho mà dùng hoặc tìm cuốn " hương liệu và sản phẩm" của NXB.... hình như "quốc gia" thì phải nhưng cái title thì đúng rồi

Offline trangdoanle0384

  • Thích... Hóa học
  • Bài viết: 3
    • Email
Re: KỸ THUẬT NHUỘM BẰNG CÁC LỚP THUỐC NHUỘM KHÁC NHAU
« Trả lời #11 vào lúc: Tháng Mười 15, 2007, 11:21:46 PM »
Vui lòng giúp mình tài liệu về Kỹ thuật nhuộm bằng thuốc nhuộm hoạt tính và phân tán . Cám ơn nhiều .

Offline chipchip

  • Thích... Hóa học
  • Bài viết: 1
Re: KỸ THUẬT NHUỘM BẰNG CÁC LỚP THUỐC NHUỘM KHÁC NHAU
« Trả lời #12 vào lúc: Tháng Mười 20, 2007, 01:08:26 PM »
  "heo me!"......bạn nào có tài liệu gì về mô hình cấu tạo,cách vận hành về các thiết bị Nhuộm mẫu không? nếu có thì giúp chípchíp với.... :-[hjchjc...chipchip tìm rồi mà hok thấy. Giúp nha ::) ;)

Offline ueih2

  • Thích... Hóa học
  • Bài viết: 3
Re: KỸ THUẬT NHUỘM BẰNG CÁC LỚP THUỐC NHUỘM KHÁC NHAU
« Trả lời #13 vào lúc: Tháng Mười 24, 2007, 01:21:23 PM »
Em là dân Nhuộm mới vào nghề đây ah. Chào các anh chị
Hiện nay ngành nhuộm hầu như là ko thấy đào tạo mấy, tìm tài liệu thì rất khó, tuy nhiên tài liệu của em về ngành nhuộm theo những cái vấn đề cơ bản thì cũng tương đối là đầy đủ: như các phân lớp thuốc nhuộm hiện nay đang được sử dụng, rùi thì những kiến thức cơ bản để sử dụng những loại thuốc nhuộm này cho các vật liệu khác nhau.Và một số kĩ thuật nhuộm( nói chung hơi cổ).. Hiện nay thì vấn đề "Ecology" cũng được lưu tâm khá nhiều. Hiện nay thì cô giáo em đang đi vào nghiên cứu về mấy thằng nhuộm bằng "thuốc nhuộm tự nhiên". Tức là nhuộm vải trực tiếp bằng các loại lá cây,thân cây,... cũng đã thử nhuộm vải bằng đất. ví dụ như lá bàng, lá xà cừ,Quả Mặc Nưa,...hạt điều.etc.
Àh các anh chị đã đi làm hết rồi ah! Thực ra em học ngành Nhuộm này luôn băn khoăn một điều về "Income" hơi bị thấp. Không biết thực tế có phải như vậy không? Mong anh chị giải đáp cho em nhé: thank!
YM: haihieub1

Offline ueih2

  • Thích... Hóa học
  • Bài viết: 3
Re: KỸ THUẬT NHUỘM BẰNG CÁC LỚP THUỐC NHUỘM KHÁC NHAU
« Trả lời #14 vào lúc: Tháng Mười 24, 2007, 01:34:01 PM »
Mà Ngành nhuộm này hình như phải giữ bí mật thông tin thì phải? thế mới giầu được.. ;D ;D

 

Bác sĩ trực tuyến tu dien thuoc

drug dictionary thuocsi.com umeken beautiful places in the world trathuoc.com

Tư vấn